22 augustus 2026

Roet of creosoot? Wat de aanslag in je kanaal je vertelt

Poederig zwart is iets anders dan een glimmende teerlaag. Zo lees je af hoe er gestookt is — en hoe dringend de veegbeurt is.

Je hoeft het dak niet op om te zien hoe je kanaal ervoor staat. Kijk met een koud toestel door het veegluik als je dat hebt, in de rookgasaansluiting boven of achter de kachel, en naar wat er in de aslade en op de haardplaat valt. Leg er iets onder, trek handschoenen aan en schraap voorzichtig langs de wand. Wat er dan loskomt, vertelt meer over je stookgedrag dan welke vuistregel ook.

Het eerste beeld is poederig, droog en zwartgrijs, en het veegt van je vinger af. Dat is gewone roetaanslag: het hoort bij stoken en het gaat er met de borstel af. Het tweede beeld is korrelig en hard, zit vast en laat zich niet wegvegen; dat is over langere tijd opgebouwd en kost de veger extra werk — daarom telt de tijd sinds de laatste beurt ook mee in de prijs. Het derde beeld is glimmend en teerachtig, plakkerig of juist hard en glazig, soms met sporen die naar beneden zijn gelopen. Dat is creosoot.

Creosoot ontstaat als rookgassen afkoelen voordat ze buiten zijn, waardoor teerachtige bestanddelen tegen de wand condenseren. Dat gebeurt bij hout dat nog te nat is, bij een vuur dat je afknijpt en urenlang laat smeulen op een kleine vlam, en in een kanaal dat te koud blijft — bijvoorbeeld een ongeïsoleerd kanaal tegen een buitenmuur. Aangekoekt roet en creosoot zijn brandbaar, en dat is de reden dat dit beeld ertoe doet en geen schoonheidskwestie is.

Vat het kanaal toch vlam, dan valt er niets te diagnosticeren: bel 112, sluit de luchttoevoer van het toestel, houd afstand van het kanaal en van de muur eromheen, en blus niet zelf — water in een gloeiend kanaal maakt het erger. Ook een schoorsteenbrand die vanzelf lijkt te doven, hoort daarna beoordeeld te worden: de hitte kan voegwerk, voering en doorvoeren beschadigen op plekken die je van binnenuit niet ziet. Laat het kanaal in dat geval met een camera-inspectie bekijken voordat je opnieuw stookt.

Vind je poederig roet, dan zit je goed en volstaat een gewone veegbeurt — € 60 tot € 100 per kanaal, met de volledige tarieven in de prijsindex. Vind je een harde korst of een teerlaag, stel die beurt dan niet uit en vraag om een inspectie erbij, zeker als je niet weet wanneer het kanaal voor het laatst geveegd is. Stel intussen je stookgedrag bij: droger hout, een vuur dat goed heet doorbrandt in plaats van gesmoord smeult, en genoeg luchttoevoer. Hoe je droog hout herkent, staat in stoken met droog hout.